Skip to main content
Samurajska opowieść, czyli 47 roninów

Samurajska opowieść, czyli 47 roninów

Czterdziestu sześciu wojowników ukradkiem skrada się do pałacu. Wtem ciszę nocną przerywają bębny: „BUM. BUM. BUM”. Roninowie atakują.

Opowieść o czterdziestu siedmiu roninach jest jedną z najsłynniejszych w japońskiej historii. Co więcej – to wszystko zdarzyło się naprawdę w czasie epoki Edo, gdy Japonia była rządzona przez szoguna, najwyższej rangi urzędnika, w imieniu Cesarza. Pod nim znajdowali się regionalni władcy, damiyō, a każdy z nich zatrudniał samurajów. Od swej armii pan oczekiwał lojalności i przestrzegania kodeksu bushidō, czyli drogi wojownika.

47 roninów

W 1701 roku cesarz Higashiyama wysłał dyplomatów do siedziby szoguna w Edo (obecnego Tokio). Wysoki urzędnik szogunatu, Kira Yoshinaka, służył tam jako mistrz ceremonii. Dwóch młodych daimyō, Asano Naganori z Ako oraz Kamei Sama z Tsumano ofiarowali Kirze podarki, lecz urzędnik potraktował ich lekceważąco i z pogardą. Kamei zezłościł się o poniżające traktowanie i chciał zabić mistrza ceremonii. Na szczęście Asano nakazał mu być cierpliwym. W trosce o swego pana, ludzie Kameia w sekrecie przekupili Kirę, dzięki czemu urzędnik zaczął lepiej traktować gościa. Jednakże kontynuował nękanie Asano, tak długo, aż ten nie wytrzymał. Gdy został nazwany „wiejskim głąbem bez manier” na głównym holu, młody daimyō dobył miecza i zranił lekko Kirę w czoło. Prawo szogunatu surowo zabraniało wyciągania broni w pałacu. 34-letni Asano został zmuszony do popełnienia seppuku. Po jego śmierci szogunat skonfiskował dobytek możnowładcy skazując rodzinę na życie w biedzie, a samurajów zredukowano do statusu roninów (czyli samurajów pozbawionych pana). Zwykle wymagano, aby w takich okolicznościach wojownicy podążyli za swym władcą i również zginęli. Nie było bowiem większego wstydu dla samuraja, niż życie bez pana. Jednak czterdzieści siedem z trzystu dwudziestu wojowników Asano postanowiło pozostać przy życiu i dokonać zemsty.

(więcej…)

Historia wojowników ninja

Historia wojowników ninja

Czarna, zamaskowana postać wskakuje na dziedziniec cicho jak kot, niczym pająk wspina się po murze, biegnie szybko, lecz jej stopy ledwie muskają dachówki. Niczego niepodejrzewający, dostojny samuraj śpi głęboko. Drzwi zostają otwarte bez najmniejszego dźwięku, a do sypialni prześlizguje się cień. W świetle księżyca błyska ostrze…

To często pojawiający się obraz wojownika Ninja w filmach i komiksach. Tajemniczy zabójca w czarnych szatach, z magicznymi zdolnościami mordowania i szpiegowania. Takie przedstawienie go jest zniewalające. Lecz jaka jest rzeczywista historia ukryta za popkulturą ikoną Ninja?

Pochodzenie

Trudno cenić, kiedy pojawi się pierwsi wojownicy ninja, bardziej poprawienie nazywani shinobi. Ostatecznie ludzie od niepamiętnych czasów i na całym świecie korzystali z usług szpiegów i płatnych morderców. Japoński folklor przypisuje tym wojownikom pochodzenie od demona – pół człowieka, pół kruka. Wszystko wskazuje na to, iż ninja stopniowo ewoluowali, jako przeciwieństwo samurajów w feudalnej Japonii. Większość źródeł wskazuje, że ninjutsu, czyli sztuka podstępu, zaczęła rozwijać się pomiędzy 600, a 900 rokiem naszej ery. Ponoć książę Shotoku (574-622) zatrudniał Otomono Sahito jako szpiega.

(więcej…)

Japońska sztuka na studzienkach kanalizacyjnych

Japońska sztuka na studzienkach kanalizacyjnych

Japończycy znani są z tego, że udoskonalili sztukę składania papieru (origami), parzenia herbaty (ceremonia herbaciana) oraz układania kwiatów (ikebana). Niewiele osób wie jednak, że w latach 80-tych rozpoczęła się eksplozja sztuki na naprawdę niskim poziomie, bo na poziomie chodnika. Japończycy zainteresowali się włazami do studzienek kanalizacyjnych i obecnie blisko 95% z 1780 lokalnych samorządów w Japonii ma swoje własne, unikatowe studzienki, a w obiegu jest prawie trzy tysiące wzorów.

Może nam się wydawać, że takie przedmioty jak włazy studzienek kanalizacyjnych to nic ciekawego. Jest to bowiem rzecz (a raczej fragment krajobrazu miejskiego), na który praktycznie nie zwracamy uwagi. Okazuje się jednak, że w Japonii każde miasto ma swoje własne, kolorowe włazy. Tworzone są one na specjalne zamówienie w odlewni Nagashima. Oszałamiają kolorami i mogą się poszczycić różnorodnością faktur. Sztuka przyozdabiania pokryw kanalizacji miejskiej jest niezwykle wyszukana.

(więcej…)

Freeterzy w Japonii

Freeterzy w Japonii

W Japonii ponad dwa miliony młodych ludzi utrzymuje się z nisko płatnej pracy dorywczej. Zbyt biedni, by założyć rodziny, chcąc nie chcąc przyczyniają się do wyraźnego spadku liczy ludności kraju. W japońskim modelu społecznym to oni są największymi przegranymi. Dla tej grupy młodzieży wymyślono nowe określenie – freeterzy.

Termin freeter pojawił się w drugiej połowie lat 80-tych jako określenie młodego człowieka, który chce być wolny od zobowiązań dożywotniego zatrudnienia. Freeter to zbitka słów z języka niemieckiego i angielskiego – skrót od wolnego pracownika. Japońskie Ministerstwo Zdrowia, Pracy i Opieki Społecznej do grupy freeterów zalicza ludzi pomiędzy 15 a 34 rokiem życia, zatrudnionych czasowo lub na pół etatu, poszukujących pracy czasowej lub na pół etatu oraz bezrobotnych (z wyłączeniem gospodyń domowych i studentów), którzy chcieliby podjąć pracę czasową lub na pół etatu.

W latach 90-tych, podczas recesji, freeterzy szybko stracili pracę i wykonywali jedynie dorywcze zajęcia. Ich życie stało się o wiele trudniejsze. Globalizacja wymusiła restrukturyzacje i firmy stopniowo wycofywały się z dożywotniego zatrudnienia. Sprytnie używając pozytywnego obrazu freeterów z lat 80-tych pracodawcy usprawiedliwiają niskie płace tym, że umowy krótkoterminowe dają młodym ludziom wymarzoną wolność.

(więcej…)

Flaga i hymn Japonii

Flaga i hymn Japonii

Flaga i hymn Japonii to dwie rzeczy, które mają za zadanie identyfikować Państwo Japońskie na arenie międzynarodowej, a także tworzyć poczucie tożsamości narodowej pośród obywateli. Zobaczmy więc, jak wyglądają i skąd się wzięły te dwa elementy państwowości w Japonii.

Flaga narodowa Japonii

Flaga Japonii nosi nazwę Hi no Maru (日の丸 – dosł. Tarcza słońca) lub Nisshoki (日章旗). Czerwone koło w centrum białego pola, reprezentujące promieniujące słońce, pełni rolę narodowego symbolu Japonii już odod XVII wieku.

Według mitologii japońskiej, boginią słońca jest Amaterasu (Świecąca na niebie). Forma dysku słonecznego, wyszytego na flagach samurajów, pojawiła się w XII wieku, gdy walczyły ze sobą dwa klany – Taira i Minamoto. Była w powszechnym użyciu także na wojskowych sztandarach w czasie wojen domowych Sengoku (戦国時代 – Sengoku jidai), od połowy XV do początku XVII wieku. W późniejszym okresie rządów Shogunatu, dysk słoneczny pojawiał się również na flagach floty morskiej japonii.

(więcej…)

Savoir vivre w Japonii - maniery przy stole

Savoir vivre w Japonii – maniery przy stole

Po pierwszym artykule dotyczącym savoir vivre w Japonii, czyli ukłonach i adresowaniu, przyszedł czas na kolejny wpis z serii, tym razem o manierach przy stole.

Zachowanie przy japońskim stole znacząco odbiega od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni. Wiele tamtejszych zwyczajów wydawać się może dziwnych i zbyt rygorystycznych z naszego europejskiego punktu widzenia, a czasami i wręcz zabawnych. Jednak po bliższym zapoznaniu się z obowiązującymi w tym kraju zwyczajami okaże się, że to, co z początku było dla nas kompletnie niezrozumiałe, staje się szybko dość oczywiste i naturalne.

Znajomość etykiety obowiązującej w Kraju Kwitnącej Wiśni jest szczególnie ważna, gdy mamy zamiar się tam udać. Oczywiście większość gaf zostanie nam przez rodowitych Japończyków wybaczona z racji posiadania statusu obcokrajowca, lecz jeśli zaprezentujemy się jako ludzie zaznajomieni choć z podstawowymi zasadami tamtego kręgu kulturowego, to zostaniemy przez ludzi znacznie lepiej i życzliwiej odebrani.

(więcej…)

Savoir vivre w Japonii - ukłony i adresowanie

Savoir vivre w Japonii – ukłony i adresowanie

Savoir vivre w Japonii to temat obszerny i niezwykle skomplikowany na pierwszy rzut oka dla ludzi, którzy nie są przyzwyczajeni do kultury państw z regionu Azji Dalekowschodniej.

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów japońskiej kultury, które od razu kojarzą się z grzecznością Japończyków są głębokie ukłony. Na ten temat powstało wiele książek, bowiem kłanianie się jest czymś w rodzaju sztuki, której tamtejsza ludność uczy się przez całe życie, począwszy od wczesnego dzieciństwa.

Ukłony wykonuje się głównie przy powitaniu, choć stosowane są także w innych sytuacjach, jak w momencie proszenia o coś, przepraszania czy wręczania prezentu.

Ważne są zarówno długość trwania ukłonu jak i to, jak bardzo się pochylimy. Dlatego też przyjaciele mogą wykonać względem siebie szybki i niezbyt głęboki ukłon, ale już pracownik kłaniający się przełożonemu zobowiązany jest odpowiednio go wydłużyć i pogłębić, aby tym samym okazać należny szacunek drugiej osobie o wyższym statusie.

(więcej…)

Historia Tokio

Historia Tokio

Historia Tokio sięga niemal 400 lat wstecz. Pierwotnie miasto to nazywało się Edo, a jego gwałtowny rozkwit nastąpił, gdy Tokugawa Ieyasu ustanowił shogunat Tokugawa w 1603 roku. Jako centrum polityki i kultury w Japonii, Edo urosło do ogromnego miasta, z populacją liczącą milion osób w XVIII wieku. Cesarz nie miał swojej siedziby w Edo, a w Kioto, które nadal było formalnie stolicą narodu.

Okres Edo trwał przez prawie 260 lat, aż do Restauracji Meiji w 1868 roku, kiedy to szogunat Tokugawa zakończył się i imperialne rządy zostały przywrócone. Cesarz przeniósł się do Edo, które zostało przemianowane na Tokio. W ten sposób miasto to stało się stolicą Japonii.

(więcej…)

Reformy Taika, czyli supremacja rodu Soga

Reformy Taika, czyli supremacja rodu Soga

Wprowadzenie buddyzmu do Japonii w 583 roku wywołało natychmiast oddźwięk w kręgach politycznych, jak i religijnych ówczesnego państwa Yamato. Religia ta stanowiła niebezpieczeństwo dla elity rodów w Yamato, które opierały swoje roszczenia do władzy na pochodzeniu od bóstw. Jeśli zaś potęga Buddy jest większa aniżeli wszystkich bóstw lokalnych, to dominacja rodów traciła rację bytu.

Różnica zdań na temat, czy należy nową religię otoczyć czcią, spowodowała głęboki konflikt między rodem Soga (młoda i ambitna odnoga linii Yamato, ö-omi) z konserwatywną koalicją rodów pod dowództwem rodu Mononobe (ö-muraji) i Nakatomi. Spór między tymi rodami doprowadził do kilkudziesięcioletniego rozłamu w Yamato. Ród Soga jednak odniósł zwycięstwo w 587 roku w walce przeciw Mononobe i zapewnił buddyzmowi życzliwe przyjęcie w Japonii. Zwycięstwo rodu Soga uczyniła go najpotężniejszym rodem w Yamato i przez następnych sześćdziesiąt lat kolejni jego przywódcy decydowali o sprawach tegoż państwa.

(więcej…)

Japońskie systemy pisma

Japońskie systemy pisma

W języku japońskim możemy wyróżnić cztery główne systemy pisma, którymi Japończycy posługują się czynnie w życiu codziennym. Wśród systemów typowo japońskich możemy wyróżnić znaki ideograficzne, czyli kanji, oraz dwa sylabariusze – hiragana i katakana. Poza tym w użyciu jest także dobrze nam znany alfabet łaciński, funkcjonujący w Japonii pod nazwą rōmaji. Przyjrzyjmy się zatem, czym dokładnie charakteryzują się wspomniane systemy pisma.

Kanji
Zacznijmy od, wydawało by się, najbardziej skomplikowanego systemu pisma, czyli znaków kanji (漢字). Zostały one zapożyczone do języka japońskiego w czasie początków państwowości japońskiej (pierwsze wieki naszej ery) wprost z języka chińskiego. Są to znaki ideograficzne, czyli w sposobie ich zapisu zawarte są wskazówki co do znaczenia słowa, w którym występują.

(więcej…)